Araç Hasarı ve Sigorta Uyuşmazlıkları · Kapsamlı Rehber
Araç Pert Bedeli Nasıl Alınır?
Budak HukukGüncelleme: Okuma süresi: 3 dk
Onarımı mümkün olmayan veya ekonomik olmayan araç pert (tam hasarlı) sayılır. Bu durumda onarım bedeli değil, aracın kaza tarihindeki rayiç bedeli ödenir; hurda (sovtaj) sizde kalırsa değeri bu tutardan düşülür. Sigortanın belirlediği rayiç bedel düşükse emsal ilanlar ve ekspertiz raporuyla itiraz edilebilir, sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulur.
Kazadan sonra servisten gelen “aracınız pert” haberi iki soruyu birlikte getirir: Sigorta ne kadar ödeyecek ve bu tutar aynı aracı yeniden almaya yetecek mi? Pert bedeli uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, sigortanın belirlediği rayiç bedelin piyasanın altında kalmasından doğar.
Pert (tam hasar) nedir?
Bir araç iki durumda pert sayılır:
- Onarımın teknik olarak mümkün olmaması: Şasi ve taşıyıcı yapıdaki hasar aracı güvenli biçimde onarılamaz hâle getirmiştir.
- Onarımın ekonomik olmaması: Onarım masrafı, aracın kaza tarihindeki piyasa değerine göre makul olmayan bir orana ulaşmıştır.
Bu değerlendirmeyi sigorta eksperi yapar, ancak eksper raporu kesin değildir; hem pert kararına hem de belirlenen bedele itiraz edilebilir.
Pert bedeli nasıl hesaplanır?
Ödenecek tutarın temeli, aracın kaza tarihindeki rayiç bedelidir; yani aynı özelliklerdeki bir aracın o tarihte ikinci el piyasasında alınıp satıldığı fiyat.
- Hurda sigortaya bırakılırsa: Rayiç bedelin tamamı ödenir.
- Hurda sizde kalırsa: Rayiç bedelden hurdanın değeri (sovtaj) düşülür, kalan tutar ödenir.
Kısaca: Ödenecek tutar = Rayiç bedel − (sizde kalıyorsa) sovtaj değeri.
Rayiç bedel belirlenirken aracın markası, modeli, yılı, donanım paketi, kilometresi, önceki hasar geçmişi ve genel bakım durumu dikkate alınır.
Ödeme kimden alınır?
| Durum | Muhatap ve sınır |
|---|---|
| Karşı taraf kusurlu | Karşı aracın trafik sigortası; araç başına maddi hasar limitine kadar. Aşan kısım kusurlu sürücüden ve araç sahibinden istenir. |
| Kendi kusurunuz veya tek taraflı kaza | Kendi kasko poliçeniz; poliçedeki teminat ve muafiyet şartlarına göre. |
| Her iki taraf da kısmen kusurlu | Trafik sigortası karşı tarafın kusuru oranında öder; kalan kısım için kasko devreye girebilir. |
Rayiç bedel trafik sigortası limitini aşıyorsa, aşan kısım için kusurlu sürücü ve işleten sorumludur.
Sigortanın düşük teklifine nasıl itiraz edilir?
- Eksper raporunu isteyin. Rayiç bedelin ve sovtaj değerinin nasıl belirlendiğini görün.
- Emsal toplayın. Kaza tarihine yakın tarihli, aynı marka–model–yıl–donanım ve benzer kilometredeki araç ilanlarını kaydedin.
- Bağımsız ekspertiz yaptırın. Aracın kaza öncesi değerine ilişkin rapor, itirazınızın dayanağı olur.
- Yazılı itiraz edin. Belgelerle birlikte sigorta şirketine başvurun.
- Sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurun. Bilirkişi rayiç bedeli yeniden belirler.
Düşük bulduğunuz teklifi kabul edip ibraname imzalamak, farkı sonradan istemenizi zorlaştırır. Teklifi değerlendirmek için süre isteyebilir, itiraz hakkınızı saklı tutarak işlem yapabilirsiniz.
Sovtaj ve aracın tescil durumu
Onarımı güvenli olmayan araçlar trafikten çekilir ve hurdaya ayrılır. Onarılabilir durumda olup ekonomik nedenle pert sayılan araçlar ise “ağır hasarlı” kaydıyla satılabilir. Hurdayı kendinizde tutmayı düşünüyorsanız, aracın hangi statüde işlem göreceğini ve yeniden trafiğe çıkmasının mümkün olup olmadığını önceden öğrenin.
Gerekli belgeler
- Kaza tespit tutanağı veya resmî kaza raporu,
- Ruhsat, ehliyet ve kimlik,
- Poliçe örneği,
- Aracın anahtarları ve varsa rehin kaldırma veya muvafakat yazısı,
- Hesap bilgileri,
- İtiraz edilecekse emsal ilanlar ve ekspertiz raporu.
Pert bedeli dışında istenebilecekler
- Araçsız kalınan süre: Yeni bir araç edinmek için gereken makul süre boyunca ikame araç bedeli kusurlu taraftan istenebilir.
- Ticari araçlarda kazanç kaybı: Taksi, servis veya kurye aracı gibi gelir getiren araçlarda kazanç kaybı talep edilebilir.
- Çekici ve otopark masrafları: Kaza nedeniyle yapılan zorunlu giderler belgelenerek istenebilir.
Araç pert sayılmayıp onarıldıysa, konu hasar farkı ve değer kaybı başlıklarında değerlendirilir.
Süreler
Karşı tarafın trafik sigortasına ve kusurlu tarafa yönelik taleplerde kural olarak 2 yıllık zamanaşımı uygulanır. Kasko poliçesinden doğan taleplerde de sigorta sözleşmesine ilişkin 2 yıllık süre gözetilmelidir. Sürelerin başlangıcı ve kesilmesi için zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.
Bu konuda okumaya devam edin: Değer Kaybı Nasıl Alınır? Araç Değer Kaybı Tazminatı Rehberi · Trafik Kazasında Ticari Kazanç Kaybı ve Araç Mahrumiyeti Tazminatı
Sık sorulan sorular
Pert araçta değer kaybı istenir mi?
Hayır. Değer kaybı, onarılan aracın piyasa değerindeki düşüştür. Pert işleminde araç onarılmaz, rayiç bedeli ödenir; bu nedenle ayrıca değer kaybı doğmaz.
Pert olan aracı kendimde tutabilir miyim?
Evet. Hurdayı (sovtajı) kendinizde bırakmayı seçebilirsiniz. Bu durumda sigorta, rayiç bedelden sovtaj değerini düşerek ödeme yapar. Aracın tescil durumu (hurda veya ağır hasarlı kaydı) buna göre işlem görür.
Sigortanın belirlediği rayiç bedele nasıl itiraz edilir?
Aynı marka, model, yıl, donanım ve kilometredeki araçların kaza tarihindeki satış ilanları ile bağımsız ekspertiz raporu sunularak yazılı itiraz edilir. Şirket teklifini düzeltmezse Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulabilir.
Araçta kredi veya rehin varsa pert bedeli kime ödenir?
Araç üzerinde rehin bulunuyorsa ve poliçede rehinli alacaklı (dain-i mürtehin) kaydı varsa, sigorta ödemeyi rehin alacaklısının muvafakatiyle yapar. Kalan kredi borcu çoğunlukla bedelden karşılanır, artan kısım araç sahibine ödenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir, süreler ve tutarlar somut olaya göre farklılaşabilir. Hak kaybı yaşamamak için durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
